In gesprek met Johannes Lievens
Johannes Lievens is schrijver en theatermaker. In 2021 behaalde hij een master Woordkunst aan het Conservatorium in Antwerpen met een honderd-dagen-lang klimaatprotest. In 2022 ging hij mee op schrijfresidentie met deBuren in Parijs. Daar ontstond zijn eerste solovoorstelling, De Eenzame Stad. In 2025 ging hij in première met de voorstelling Alleen een wonder. Voor beide voorstellingen vertrok Johannes vanuit ontmoetingen met onbekenden. In 2026 maakt hij een nieuwe voorstelling met literair podiumcollectief DRIE DAGEN FRIS. Ik sprak met hem over reizen en thuiskomen, schrijven vanuit observatie en het podium als plek van aandacht. In het Watlab werkt hij, onder andere, aan een voorstelling over spullen.
Door Lina Asadi
“Soms vraagt het materiaal om een andere vorm: de tekst zelf geeft aan waar die wil landen.”
Hoe ben je bij het Watlab terechtgekomen?
Ik kende het Watlab via andere makers die er actief zijn. In de afgelopen jaren had ik meestal werkplekken die sterk aan één specifiek project verbonden waren, en daarnaast was ik ook een tijd in het buitenland. Nu ik opnieuw in Antwerpen woon, voelt dit als een logisch moment om me ergens te verankeren.
Toen ik een nieuwe residentie-oproep zag passeren op Instagram, viel alles samen. Ik kende de werking al een beetje en had eerder al samengewerkt met VONK & Zonen. Ik wist dus dat het een plek was waar ik me op mijn gemak zou voelen, zeker nu op deze nieuwe locatie. Het voelde als een goede basis om opnieuw te beginnen schrijven.
Je beweegt je vaak tussen verschillende vormen: literatuur, theater, performance. Hoe verhoud jij je tot die verschillende vormen?
Mijn werk ontstaat vaak vanuit ontmoetingen met andere makers. Samenwerkingen bepalen niet alleen hoe ik werk, maar ook wat voor soort tekst er ontstaat. Soms vraagt het materiaal zelf om een andere vorm. Afgelopen zomer schreef en speelde ik bijvoorbeeld een theatermonoloog. Sommige passages heb ik vrij laat in het proces nog geschrapt, en nu merk ik dat ik denk: Misschien zijn het korte verhalen. Dat gebeurt vaak: de tekst zelf geeft aan waar hij wil landen.
Je hebt de afgelopen jaren veel gereisd en gependeld. Heeft dat je manier van werken veranderd?
Zeker. Vandaag ben ik nog van Friesland naar Antwerpen gereisd. Door dat vele pendelen ben ik me heel bewust geworden van tijd en focus. Als je vijf uur per dag in de auto zit, merk je pas hoeveel inhoudelijk werk je mist. Dat maakt de momenten waarop je wél ruimte hebt om te maken des te waardevoller.
Tegelijk heeft het reizen ook veel opgeleverd. Ik reis bijna altijd in functie van projecten. In het noorden werkte ik bijvoorbeeld samen met Explore the North en bezocht ik veel festivals. Daardoor zag ik uiteenlopende makers aan het werk en ontmoette ik mensen die mijn blik hebben verbreed op wat maken kan zijn en vanuit welke invalshoeken je kunt creëren. Die ervaringen neem ik mee in mijn eigen praktijk.
Merk je daarin ook verschillen tussen werken in Antwerpen en in bijvoorbeeld Leeuwarden?
Ja, ik vond het bevrijdend om even weg te zijn uit de stad waar ik Woordkunst had gestudeerd. Dat was een heel inspirerend traject, maar het deed deugd om me tijdelijk in een totaal andere context te bevinden.
Door die afstand ontdekte ik opnieuw wat maken nog allemaal kan zijn. Ik ervoer twee manieren van werken naast elkaar: een heel open, associatief proces enerzijds en een meer gestructureerde, bijna kantoorachtige manier van werken anderzijds. Door te reizen leerde ik hoe ik tussen die twee kan bewegen, en dat neem ik nu mee terug naar Antwerpen.
“Niet schrijven helpt mij nooit.”
Voelt het Watlab als een nieuwe start?
Misschien niet zozeer als een nieuwe start, maar wel als een moment van openheid. Ik heb vooral veel zin om opnieuw te schrijven. In het soort werk dat ik maak, blijf je soms twee jaar lang bij één verhaal. Je bouwt toe naar een voorstelling en blijft daar ook tijdens het spelen in hangen.
Dat traject is nu afgerond, en dat is spannend. Je weet nog niet wat er daarna komt. De enige manier om dat te ontdekken, is door te gaan zitten en te kijken wat er opkomt: wat je ziet, wat er leeft, wat verteld wil worden. Dat vraagt tijd. Vaak duurt het maanden voor ik weer het gevoel heb: ja, hier zit iets.
Twijfel hoort bij dat proces. Hoe ga je daarmee om?
Twijfel is er zeker, maar ik heb geleerd dat het weinig zin heeft om daarin te blijven hangen zonder iets te doen. Niet schrijven helpt mij nooit. Deze zomer had ik bijvoorbeeld een tekst volledig uitgewerkt, maar voelde ik dat er iets niet klopte. Ik twijfelde enorm, maar ben toch blijven doorwerken. Op een bepaald moment werd het vanzelf duidelijk dat het anders moest.
Daarnaast geloof ik ook in twijfel als een klein gevoel dat ergens iets wringt of zich aandient. Dat probeer ik serieus te nemen. Niet door te forceren, maar door even te pauzeren en te luisteren. Soms besef je pas veel later dat dat gevoel er al die tijd was. Juist daarom vind ik het waardevol.
“Thuis komen betekent ruimte hebben om er even niet te hoeven zijn: dat je afwezig mag zijn en stilte kan vinden."
Experiment speelt een belangrijke rol in je werk. Wat betekent dat voor jou vandaag?
De afgelopen jaren heb ik veel mogen spelen. In het begin voelde dat als experiment, maar intussen weet ik: dit is gewoon een manier van werken die voor mij klopt. Nu sta ik opnieuw op een kruispunt. Het vorige experiment is afgerond, en de vraag is wat het volgende wordt.
Wat ik daarbij heel belangrijk vind, is om anderen vroeg bij dat proces te betrekken. Ik hou ervan om te kunnen zeggen: ‘dit is waar ik nu mee bezig ben, ik weet zelf nog niet wat het precies is’. Die openheid maakt gesprekken mogelijk, en ik merk dat mensen daar oprecht nieuwsgierig naar zijn. Dat voedt het werk.
In mijn eigen werk probeer ik vaak verhalen op te vangen die klein of vluchtig zijn, momenten die bijna verdwijnen. Door te zeggen: ‘dit heb ik gezien, dit heb ik gehoord’, krijgen ze bestaansrecht. Dat begint vaak al in gesprekken. Als iemand zijn ochtend beschrijft op een regenachtige dag, ben je eigenlijk al een scène aan het bouwen.
Wat betekent ‘thuis zijn’ voor jou?
Een thuisgevoel heeft voor mij te maken met ruimte hebben om er niet te zijn. Dat moment waarop je even niemand hoeft te beantwoorden. Zoals op een druk feest, wanneer je even naar het toilet gaat en denkt: ah, rust. Dat je afwezig mag zijn en stilte kan vinden, dat is voor mij thuiskomen.
Als alles klopt, ervaar ik dat gevoel ook op het podium. Wanneer je volledig op je verhaal kunt vertrouwen, kun je er helemaal in gaan staan. Maar het blijft kwetsbaar. Soms word je uit je concentratie gehaald door kleine dingen: mensen die afgeleid zijn, blikken in de zaal. Dan merk je hoe fragiel dat evenwicht is.
Wanneer het wél werkt, voelt het publiek dat ook. Dan verdwijnt die ruis en kun je samen in het moment zitten.
Waar werk je dit jaar aan in het Watlab?
Ik ga er vooral schrijven en mijn werk verder ontwikkelen. Dit jaar maken we met het collectief DRIE DAGEN FRIS een avondvullende voorstelling over waar onze spullen vandaan komen. Daarnaast schrijf ik teksten voor de maandagavonden van De Nwe Tijd, die hier in De Studio plaatsvinden.
Ook werk ik aan een voorstelling met jongeren in CC Brugge, ontstaan vanuit gesprekken met een groep meisjes van zestien en zeventien jaar. We vertrokken breed, maar kwamen al snel uit bij thema’s rond mannelijkheid en de mannen die zij in hun leven tegenkomen: vaders, broers, vrienden. Die gesprekken vormen de basis voor het verdere werk.
In het Watlab wil ik vooral ruimte maken om te observeren, te luisteren en te schrijven. Kijken wat er bovenkomt en wat gezien wil worden.
Johannes Lievens (2001) is schrijver, theater- en programmamaker. Hij studeerde Woordkunst aan het Conservatorium i
Johannes Lievens (2001) is schrijver, theater- en programmamaker. Hij studeerde Woordkunst aan het Conservatorium in Antwerpen. Ontmoeting heeft een centrale plaats in zijn werk. Je kan meer lezen op johanneslievens.be.
...
Watlab
Het Watlab is een atelier, een broedplek, een laboratorium op de zolder van De Studio in Antwerpen, waar de residenten dag en nacht terecht kunnen om elk aan hun eigen projecten te werken, en samen in gesprek gaan over het creatieproces.
Meer over dit project